Giai đoạn 0

ĐÃ HỌC ĐƯỢC TIẾNG VIỆT, LÀ CHẮC CHẮN BẠN SẼ HỌC ĐƯỢC NGÔN NGỮ KHÁC!

Hướng dẫn về phương pháp Orca, tư duy như thế nào cho đúng và học bằng công cụ nào.

Thuyết hấp thụ ngôn ngữ, chân lý của ngôn ngữ học

Stephen Krashen là nhà ngôn ngữ học nổi tiếng hàng đầu thế giới, theo ông có 2 trường phái học ngôn ngữ khác nhau đang tồn tại trên thế giới: “hấp thụ ngôn ngữ” và “xây dựng kỹ năng”.

Đầu tiên là phương pháp hấp thụ ngôn ngữ, cách mà chúng ta học tiếng mẹ đẻ (TMD). Chúng ta không cần phải biết về nguyên tắc ngữ pháp trong TMD. Chúng ta chỉ biết điều đó nghe có vẻ đúng hay sai mà thôi.

Phương pháp thứ hai là học ngữ pháp và từ mới, gọi cách khác là "xây dựng kỹ năng". Hầu hết các phương pháp học ngôn ngữ mới (NNM) trên thế giới hiện tại đều ép người ta phải đi theo phương pháp "xây dựng kỹ năng". Bằng cách "xây dựng kỹ năng", bạn có thể dịch từ TMD sang NNM để nói và viết (output). Đây là một lối đi sai lầm, theo Stephen Krashen, chưa có một con người nào trên hành tinh này sử dụng ngôn ngữ thành thạo nhờ việc “rèn luyện kỹ năng".

Lý do là bởi, ngôn ngữ rất cụ thể theo những cách khó đoán. Không thể cứ mãi nhớ về ngữ pháp và các cụm từ khi đang nghe - nói (output). Ngôn ngữ cũng không phải là toán, bạn sẽ không thể 1 + 1 = 2 để ra câu nói hay câu viết.

May mắn thay, mỗi chúng ta đều được sinh ra với khả năng "hấp thụ ngôn ngữ" một cách tự nhiên. Cơ chế này không mất đi khi ta trưởng thành. Chúng ta học NNM còn nhanh hơn nhiều lần trẻ em bởi vì chúng ta có:
"óc phân tích khi trưởng thành" và khả năng hấp thụ ngôn ngữ bẩm sinh của bạn, cũng như khả năng sử dụng thành thạo các loại công nghệ hiện đại. Kèm theo khả năng đọc sẽ kéo khả năng nghe lên một cách rất nhanh chóng. Trong khi trẻ em sẽ phải học đọc từ 4 tuổi tới hơn 10 tuổi thì bạn chỉ mất vài năm luyện tập đúng phương pháp là có thể đọc thành thạo các loại văn bản cực kỳ khó.

Trẻ em học ngôn ngữ như thế nào?

Trẻ em học bằng cách lấy dữ liệu nghe - đọc (input) từ những người xung quanh, chúng bắt đầu output sau nhiều năm lắng nghe, nhìn thấy và theo dõi những người xung quanh chúng.

Làm sao để có được sự "tương tác với những người xung quanh"?
Ngày trước, chỉ có một cách là chúng ta đi "đầu thai" vào gia đình sử dụng NNM. Nhưng không ai làm vậy cả, bởi vì chúng ta đã có INTERNET, nhờ nó ta có thể truy cập vào các media (anime, manga, sitcom, sách, báo ...) sử dụng NNM và có thể lắng nghe người bản địa nói cả ngày, đọc bao nhiêu văn bản tùy thích. Vì nguồn input dồi dào, có thể khai thác mọi lúc mọi nơi, mà chúng ta học NNM còn nhanh hơn người bản địa nhiều lần.

Tổng quan về các giai đoạn

Giai đoạn 1: Xây dựng nền tảng

So với trẻ em ta có thể: lập kế hoạch, học có ý thức (study) và sử dụng các công cụ (Anki, Yomitan, ...)

Giai đoạn này ta sẽ sử dụng flashcards, danh sách từ vựng, sách giải thích ngữ pháp để tăng khả năng hiểu khi đọc và nghe (input). Và song song với đó bắt đầu đắm chìm (immerse) vào phương tiện truyền thông.

KHÔNG OUTPUT trong giai đoạn này. (shadowing thì được)

Giai đoạn 2: Tăng khả năng hiểu

Không study và immerse lan man, nên dồn sự tập trung vào một lĩnh vực nào đó. Học những từ cần để hiểu trong một lĩnh vực cụ thể => để quá trình chìm mình vào ngôn ngữ (immerse) diễn ra trơn tru và hiệu quả hơn. Vòng lặp này thúc đẩy quá trình hấp thụ ngôn ngữ.

Bắt đầu với các câu văn có tính chất dễ học mà chúng chỉ có 1, 2 từ, hay một cấu trúc câu mà bạn không hiểu rõ. Nhưng khi tra từ điển xong thì bạn sẽ hiểu ra nghĩa của cả câu là gì. Dần dần theo thời gian, vòng lặp trên sẽ giúp bạn tăng khả năng hiểu nội dung dành cho người bản xứ.

Khi bạn đã có thể làm chủ một lĩnh vực cụ thể, chúng ta tới giai đoạn tập nói.

Giai đoạn 3: Tập nói

Khi bạn input đủ, bạn sẽ output một cách tự nhiên. Ta sẽ làm theo trình tự: viết rồi nói. Khi output, não bạn tự tìm kiếm trong đầu bạn những gì bạn đã input. Nếu bạn output sai, bí output có nghĩa là bạn input chưa đủ

Giai đoạn 4: Xóa bỏ chướng ngại đến con đường thành thạo.

Sau 3 giai đoạn bạn đã đạt trình độ nâng cao của ngôn ngữ đang học.

Nếu bạn muốn tiến xa hơn thì hãy lặp lại GĐ 2 - GĐ 3 với nhiều lĩnh vực hơn.

Thưởng thức niềm vui và cảm xúc khi học NNM. Tìm thấy niềm vui và cảm xúc là cách duy nhất để học một NNM. Nếu bạn ghét media mà bạn đang xem thì bạn sẽ không hấp thụ được ngôn ngữ.

Khi có niềm vui và cảm xúc, bạn sẽ không thấy mệt, chỉ muốn immerse tiếp. Khi khóc hay cười, bạn đang thực hiện lại một quá trình tương tự lúc trẻ em hấp thụ ngôn ngữ đầu tiên. Lúc khóc hay cười, bộ não sẽ được phát huy hết công suất, khiến cho bạn tiêu thụ từ ngữ dữ dội nhất, đó là lý do đứa trẻ nào cũng khóc và cười rất nhiều. Nếu thấy media đó quá tẻ nhạt => tìm media khác.

Nếu bạn input media nào đó mà bạn cảm thấy quên luôn mình đang immerse NNM =>  quá trình hấp thụ diễn ra rất mạnh mẽ.

Chấp nhận sự mơ hồ

Không hiểu là một trải nghiệm tồi tệ với một người đang học NNM. Bạn cảm thấy chán, ngu ngốc, muốn bỏ cuộc. Nhưng hãy nghĩ theo hướng khác, bạn CHƯA hiểu chứ không phải bạn sẽ KHÔNG BAO GIỜ hiểu. Hãy làm quen với điều này, đừng nóng vội, bởi vì sự mơ hồ là thứ ai cũng gặp phải khi học NNM.

Đắm mình chủ động (ACTIVE IMMERSION)

Có nghĩa là bạn thật sự chủ động và tập trung 100% khi đang input. Có thể bạn cảm thấy kỳ quặc và không hiệu quả khi dành thời gian xem TV bằng NNM. Hãy yên tâm: đó không phải là một niềm vui tội lỗi. Đó là nơi diễn ra sự hấp thụ ngôn ngữ. Não của bạn vẫn làm việc chăm chỉ, tìm kiếm các mẫu, thử nghiệm các giả thuyết và xây dựng cỗ máy ngôn ngữ bên trong bạn.

Tìm kiếm media: Xem bằng ngôn ngữ mà bạn đang học ở trên các nền tảng như là: Netflix, Youtube, ...

Nghe bị động

Như đã lưu ý bên trên, Active Immersion là phần quan trọng nhất của việc tiếp thu ngôn ngữ. Thật không may, những người bận rộn không phải lúc nào cũng có thể AI. May mắn thay, có rất nhiều thời điểm trong ngày để nghe một cách thụ động - khi làm những công việc không cần đầu óc như nấu ăn, dọn dẹp, đi làm hoặc tập thể dục.

Chìa khóa để nghe thụ động là biến nó thành một thói quen. Chúng tôi khuyên bạn nên nghe thụ động ít nhất 30 phút mỗi ngày. 30 phút mỗi ngày cộng với nhiều giờ Active Immersion sẽ tăng tốc khả năng hiểu ngôn ngữ của bạn.

Chọn nội dung nghe

Bạn nên nghe lại nội dung mà bạn đã AI. Bộ não của bạn được hưởng lợi từ việc lặp lại vì nó có thêm một cơ hội khác để phân tích âm thanh và từ ngữ.

Bạn sẽ không hiểu gì nhiều lúc mới bắt đầu, vì vậy điều quan trọng là phải học cách chấp nhận sự mơ hồ và tiếp tục lắng nghe.

Thời gian đầu, bạn có thể không cảm thấy có bất cứ tiến triển nào, nhưng bộ não của bạn đang học cách phân tích âm thanh trong tiềm thức.

Khi vốn từ vựng và khả năng nghe của bạn được cải thiện, bạn sẽ hiểu hơn nội dung mà bạn đang nghe thụ động của mình. Cuối cùng, bạn sẽ có thể nghe nội dung mới như podcast, audiobook và talkshow…

Hãy nhớ rằng, buồn chán là kẻ thù của việc học. Nếu bạn cảm thấy nhàm chán với nội dung nghe thụ động của mình thì hãy làm thứ gì đó thú vị hơn!

Học chủ động

Khi trưởng thành, chúng ta có khả năng học ngữ pháp và ghi nhớ từ vựng. Điều này giúp chúng ta có lợi thế hơn so với trẻ em.

Khi bạn học một từ mới bằng Anki và Sentence Mining qua Migaku Extension, não của bạn sẽ tạo ra một “danh mục từ điển trong tinh thần”. Mỗi khi bạn gặp từ này, não của bạn sẽ đưa thêm một ít thông tin vào mục từ điển mà bạn đã tạo sẵn. Một khi bạn nhìn thấy từ đó nhiều lần, não của bạn có thể suy ra nghĩa và cách sử dụng từ đó.

“Quên” là một quá trình tự nhiên của não bộ. Bộ não sẽ xóa thứ không quan trọng đối với bạn. Nếu bạn muốn ghi nhớ thông tin đó, thì bạn cần phải củng cố nó.

Khi bạn đã STUDY một từ và nhìn thấy nó nhiều lần trong quá trình IMMERSE, nó sẽ được HẤP THỤ, những từ như thế sẽ mất rất nhiều thời gian để bị lãng quên.

Một khi bạn đã HẤP THỤ được một từ. Để lưu giữ các từ ấy lâu dài, bạn cần xem lại chúng khoảng một hai lần mỗi năm thông qua việc immerse hoặc study.

Để ghi nhớ một từ trong trí nhớ dài hạn của bạn, bạn cần phải thỉnh thoảng xem lại từ đó. Mức độ thường xuyên phụ thuộc vào mức độ bạn đã nhớ về nó.