Hanja¶
Nếu bạn đang học tiếng Hàn, có lẽ bạn đã biết rằng khoảng 60–70% từ vựng tiếng Hàn có nguồn gốc từ chữ Hán, được gọi là Hanja trong tiếng Hàn. Điều này có nghĩa là mặc dù chúng được viết bằng Hangul, nhưng về mặt nguồn gốc, chúng cũng có thể được viết bằng chữ Hán. Vậy thì sao? Vì hiện nay hầu như không còn ai sử dụng chữ Hán trong đời sống hằng ngày ở Hàn Quốc nữa, liệu bạn có thật sự cần học không? Câu trả lời là: Có! Vì một lý do rất đơn giản: về lâu dài, việc này sẽ khiến mọi thứ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Hãy xem nó như “đau ngắn hạn – lợi ích dài hạn”.
Xàm xàm về lịch sử¶
Từ rất lâu trước khi vua Sejong Đại Đế giới thiệu hệ thống chữ viết Hangul (và thực tế là trong nhiều thế kỷ sau đó), chữ viết Tiếng Hàn phụ thuộc vào chữ Hán. Ngay cả sau khi Hangul ra đời, chữ Hán vẫn được sử dụng phổ biến cho đến vài thập kỷ trước.
Ngày nay, một số tờ báo và văn bản học thuật vẫn sử dụng Hanja, nhưng một vài chữ Hán cũng xuất hiện trong quảng cáo và vì thế bạn có thể bắt gặp chúng ở khắp nơi tại Hàn Quốc, chẳng hạn như chữ chỉ nhỏ (TIỂU), vừa (TRUNG) và lớn (ĐẠI): 小, 中, 大. Bạn có thể thấy các chữ này trên thực đơn để chỉ kích cỡ khẩu phần trong nhà hàng hoặc quán cà phê. Ngoài ra, chữ “không / không có” 無 (VÔ) thường được dùng để cho biết sản phẩm hoặc món ăn không chứa một số thành phần nhất định (thường là những thành phần không mong muốn).
Nhưng nếu Hanja không còn được dùng nhiều nữa, tại sao ta nên học?¶
Đây là một câu hỏi rất hợp lý. Tại sao phải học một hệ chữ viết phức tạp như chữ Hán khi nó không còn được sử dụng rộng rãi trong văn bản tiếng Hàn hiện đại? Việc trả lời câu hỏi liệu Hanja (Hán tự) có quan trọng ở Hàn Quốc hay không thường bị hiểu sai. Hai cách hiểu sau đây đều sai:
- Rằng việc học Hanja có nghĩa là bạn phải học đọc và viết từng nét của hàng trăm hay hàng nghìn chữ, giống như khi học tiếng Quan Thoại, tiếng Quảng Đông hay tiếng Nhật. Cách hiểu này rất, rất sai.
- Rằng Hanja không quan trọng, gần như đã lỗi thời trong tiếng Hàn hiện đại, và học Hanja là hoàn toàn lãng phí thời gian đối với người học tiếng Hàn. Cách hiểu này cũng rất, rất sai.
Việc học Hanja sẽ giúp bạn có thể dễ dàng suy ra nghĩa của những từ chưa từng gặp mà không cần tra từ điển (Cũng giống như Tiếng Việt thôi). Rất nhiều từ vựng tiếng Hàn có nguồn gốc từ Hanja. Ví dụ, khi bạn học 학교, 학생, 수학, 학년, 방학, thì việc biết rằng 학 là gì sẽ rất có ích — vì đây là một gốc Hanja của những từ đó (學). Điều này không có nghĩa là bạn bắt buộc phải học cách đọc và viết chữ 學 từng nét một, mà chỉ cần biết rằng âm “학” có liên quan đến ý nghĩa “học tập / nghiên cứu”.
Bạn sẽ chủ yếu bắt gặp Hanja trên một số tiêu đề báo chí và trong một vài trường hợp liên quan đến thời gian / ngày tháng hoặc kích cỡ. Và bạn sẽ học cách nhận diện (không phải viết) một số chữ Hanja phổ biến hơn (khoảng vài chục chữ là tối đa).
Theo mình, Hanja đặc biệt hữu ích nếu bạn muốn theo hướng tiếng Hàn học thuật hoặc những lĩnh vực liên quan đến Hàn Quốc học, lịch sử, v.v. Nhưng điều đó chỉ thật sự cần thiết khi bạn đã đạt đến ít nhất trình độ trung cấp và cảm thấy khá thoải mái với tiếng Hàn.
Vậy thì học Hanja như thế nào?¶
Điều này phụ thuộc vào trình độ của bạn. Đối với người mới bắt đầu, bạn có thể đọc cuốn: (Không có gợi ý gì cả....)
Một số tài nguyên khác như:
- 847 Âm Hán Hàn (Không tìm được bản PDF...)
- 2236 từ vựng Hán Hàn hay gặp
Về cách học, mỗi người có phương pháp khác nhau, nhưng đây là cách tôi làm:
Với các chữ cơ bản, tôi từng luyện viết tay vì cảm thấy việc đó giúp tôi ghi nhớ tốt hơn. Tuy nhiên, khi vốn Hanja của tôi tăng lên, tôi nhận ra bước này không còn quá cần thiết, bởi bạn sẽ phát hiện ra rằng phần lớn chữ Hán được cấu tạo từ các bộ phận gọi là bộ thủ (radicals). Biết bộ thủ sẽ giúp bạn nhìn một chữ như một hoặc nhiều hình ảnh kết hợp lại để truyền tải ý nghĩa và âm thanh.
Ví dụ:
- Chữ “cây” 木 (MỘC) — trông giống như một cái cây có cành.
- Chữ “gốc / nguồn gốc” 本 (BỔN) — là phần gốc của cây.
- Chữ “nghỉ ngơi” 休 (HƯU) — một người tựa vào cây.
Bạn càng biết nhiều Hanja, việc này càng trở nên dễ dàng hơn.
Hiện tại tôi đang hoàn thành cuốn 한자를 알면 세계가 좁다. Tôi đọc khoảng một chương mỗi tuần, vì nếu đọc nhiều hơn tôi cảm thấy mình sẽ quên mất những gì đã đọc. Trong lúc đọc, tôi gạch chân tất cả các từ Hanja mới, và sau khi xong chương, tôi thêm chúng vào bộ thẻ Memrise của mình kèm theo cách phát âm tiếng Hàn. Tôi đã xây dựng bộ thẻ này được một năm và hiện có khoảng 1100 từ. Ngày hôm sau, tôi bắt đầu ôn tập trên Memrise, nhờ đó áp dụng được hệ thống lặp lại ngắt quãng (spaced repetition). Nếu bạn thích dùng Anki thay vì Memrise, cách làm cũng tương tự.
Hiện nay, tôi hầu như không còn viết tay chữ Hán nữa. Tuy nhiên, thỉnh thoảng tôi vẫn luyện gõ và viết chúng trên máy tính để tự nhắc mình về hình dạng và ý nghĩa của chữ.
Không có lý do gì để không bắt đầu học ngay từ bây giờ. Và hãy nhớ rằng, khi bạn biết Hanja, việc học tiếng Nhật hoặc thậm chí tiếng Trung sẽ DỄ HƠN RẤT. NHIỀU.