Bỏ qua

Chữ Hán (Hànzì - 汉字)

Một số cách học Hànzì đơn lẻ.

QUAN TRỌNG: Đọc nhiều là cách tốt nhất để học Hànzì. Nói cách khác, bạn nên học chữ Hán chủ yếu thông qua việc đọc và hiểu từ vựng, thay vì học từng chữ riêng lẻ.

Học pinyin & nghĩa của chữ Hán – Tương đối hữu ích

Trong phần này mình nói về hai thứ: pinyin của chữ Hán (ví dụ 连 là lián) và ý nghĩa cơ bản của chữ đó (连 có nghĩa là "liên tục", "liền nhau").

Việc biết pinyin và nghĩa cơ bản của chữ Hán có thể giúp bạn đoán nghĩa của một số từ vựng. Ví dụ:

  • 态度 (tài dù) → “thái độ”
  • 治安 (zhì ān) → “trị an”
  • 制度 (zhì dù) → “chế độ”
  • 指示 (zhǐ shì) → “chỉ thị”

Tuy nhiên, cũng có nhiều trường hợp nghĩa không còn sát theo Hán Việt hoặc nghĩa gốc, ví dụ: 微妙 (wēi miào) – Hán Việt là “vi diệu”, nhưng nghĩa thường dùng là “tinh tế, khó diễn tả, phức tạp”. Vì vậy, việc biết nghĩa chữ Hán chủ yếu giúp đoán nghĩa, chứ không thay thế từ điển. Bạn vẫn nên tra từ điển, đặc biệt là từ điển Trung–Trung, để nắm nghĩa chính xác.

Học nghĩa của một chữ Hán sẽ có ích khi bản thân chữ đó là một từ độc lập, ví dụ: 麓 (chân núi), 源 (nguồn), 力 (lực), v.v. Nhưng khi đó, bạn thực chất đang học một từ vựng, không phải chỉ học “một chữ”. Ngoài ra, việc biết nghĩa chữ Hán cũng giúp đoán nghĩa của các từ ghép. Ví dụ, nếu bạn biết 连 có nghĩa là “liên tục”, thì khi gặp từ 连续 (liánxù) bạn có thể suy ra nghĩa đại khái là “liên tiếp”.

Tuy vậy, khi trình độ tiếng Trung của bạn tăng lên, việc ghi nhớ riêng lẻ nghĩa từng chữ Hán sẽ dần không còn quan trọng nữa. Kể cả khi bạn chưa từng học “nghĩa chữ 连”, bạn vẫn sẽ biết 连 nghĩa là gì vì bạn đã gặp nó trong nhiều từ vựng khác nhau.

Nếu bạn học 茶 như một từ vựng, bạn sẽ biết nó nghĩa là “trà”. Khi gặp 红茶 (trà đen) và 抹茶 (trà xanh nghiền), bạn tự nhiên sẽ đoán được chúng là các loại trà khác nhau.

Người Trung Quốc khi giải thích chữ 连 thường sẽ nói kiểu như: “就是 连续 的 连” hoặc “连胜 的 连”. Tức là họ dùng các từ quen thuộc chứa chữ đó để giải thích, thay vì giải thích bằng một “nghĩa đơn lẻ”.

Tóm lại: tương đối hữu ích, nhưng không bắt buộc.

Học thứ tự nét – Cần thiết

Học thứ tự nét là điều thiết yếu. Ý mình không phải là bạn phải tra và ghi nhớ thứ tự nét cho từng chữ mới, mà là bạn cần nắm vững các quy tắc cơ bản.

Khi đã nắm được những quy tắc này, bạn có thể viết đúng thứ tự nét của phần lớn chữ mới với độ chính xác rất cao.

Ví dụ:

  • Quy tắc viết các khung như 口 và phần nằm bên trong.
  • Quy tắc sắp xếp nét ngang – nét dọc khi giao nhau như trong 井, 王, 丰, 羊, 艹.
  • Cách viết 己 có thể áp dụng cho 起.
  • Hình dạng và cách viết các bộ như 足 giúp bạn đoán được thứ tự nét trong nhiều chữ khác.

Tất cả những thứ này liên quan chặt chẽ với nhau. Sau khi quen với các mẫu cơ bản như 押 và 车, thì việc viết một chữ chưa từng học như 挥 sẽ không còn là vấn đề lớn.

Với những chữ có dạng đặc biệt như 飞, bạn có thể vẫn sẽ cần tra thứ tự nét (điều này hoàn toàn bình thường nhé).

Tóm lại là: rất cần thiết, nhưng đừng cố ghi nhớ máy móc từng chữ.

Học cách viết tay – Không bắt buộc

Điều này khác với việc học thứ tự nét.

Ngay cả khi bạn biết nghĩa, pinyin và thứ tự nét của một chữ Hán, bạn vẫn có thể không viết ra được chữ đó khi cần. Để khắc phục điều này, bạn phải luyện viết thường xuyên, tốt nhất là thông qua việc viết câu, không phải viết từng chữ đơn lẻ.

Tuy nhiên, giá trị thực tế của việc này phụ thuộc vào nhu cầu của bạn.

Trong thời đại hiện nay, phần lớn chữ Hán được nhập bằng pinyin thông qua IME. Nếu bạn biết đọc và nhận diện chữ, bạn đã có thể gõ được.

Nếu bạn làm việc trong môi trường cần viết tay tiếng Trung (giáo dục, hành chính, thi cử, v.v.), thì luyện viết là cần thiết. Nếu không, thì việc dành quá nhiều thời gian cho viết tay có thể không phải là lựa chọn tối ưu.

Tóm lại: tùy nhu cầu và ưu tiên cá nhân.

Kết luận – học từ vựng

Đừng nói "Mình học Hanzi". Câu đó về bản chất không có nhiều ý nghĩa.

Bất kể bạn dùng phương pháp nào để ghi nhớ chữ Hán (Heisig, phân tích bộ thủ, flashcards, v.v.), bạn vẫn cần đọc tiếng Trung hàng trăm giờ và học rất nhiều từ vựng để thực sự “biết” một chữ.

Mình không cho rằng bạn đã học xong một chữ Hán trừ khi:

  • Bạn nhận ra nó ngay khi đọc.
  • Bạn biết nó xuất hiện trong những từ thông dụng nào.
  • Bạn hiểu các từ đó trong ngữ cảnh thực tế.

Kết luận: Đừng “học Hanzi”. Hãy học từ vựng.